گردانيدن. روايت صحيح آنست: كه هم درين غزو بود، كه زن سلام بن [1] مشكم كيد كرد، وزهر در بزغاله بريان تعبيه كرد، وبخدمت مصطفى عليه السّلام آورد ورسول عليه السّلام گفت: اين بزغاله مرا خبر ميكند، كه زهر دارد، وچون خوانچه بزغاله بريان زهر آلود بيرون بردند، جعفر طيار از حبشه برسيد، وهمان روز تمام قلاع فتح شد، وهم درين سال بفرمود، تا خاتمى ساختند به جهت او عليه السّلام، ونقش خاتم محمد بنوشتند، ورسولان فرستاد، بملوك اطراف بعرب وعجم وروم. والله اعلم بالصواب.

اين سال را سنه استواء گويند، وغزوه موته [2] درين سال بود، راوى ميگويد كه مصطفى عليه السّلام، حارث بن عمرو را رضى الله عنه، نزديك شرحبيل [3] بن عمرو فرستاد، واو عامل هرقل بود در شام، او رسول مصطفى عليه السّلام را بكشت. مصطفى عليه السّلام، سه هزار مرد را بدان جانب فرستاد وزيد حارثه را بر سر ايشان امير كرد وفرمود: كه زيد شهادت يابد، جعفر ابى طالب امير باشد، واگر جعفر شهادة يابد، عبد الله رواحه امير باشد، وآن لشكر برفت، چون بموته رسيدند بموضعى از حدود شام، هرقل با بيست هزار مرد بزمين بلقا بود، حشم [4] هرقل به لشكر اسلام رسيد، چون قتال پيوستند زيد بن حارثه شهيد شد، جعفر رايت بستد، وپياده شد، دستش راستش بينداختند، بدست چپ بگرفت چپ هم قطع شد، علم را به سينه بگرفت، پس شهيد شد، ودر سن سى وشش سالگى بود، حق تعالى او را بعوض دو دست دو پر داد، تا در جنت مى پرد، عبد الله رواحه رايت بستد شهيد شد، باقى لشكر خالد وليد را امير كردند وبازگشتند رضى الله عنهم.

چون ماه رمضان درآمد، بنى بكر وقريش عهدى كه با مصطفى كرده بودند نقض [5] كردند، مصطفى عليه الصلاة والسلام فرمان داد، تا صحابه استعداد كردند، با ده هزار مرد، بجانب مكه روان شد، چون به نزديك رسيد بفرمود تا هر مردى دو آتش كردند، چنانچه بيست هزار آتش شد عباس رضى الله عنه

[1] اصل: بن مسلم، مطابق قول جمهور صحت شد.

[2] اصل: موت.

[3] اصل: سرجنبل. جمهور:

شرحبيل

[4] اصل: جشم

[5] اصل: نقص.