وفات كرد، وپسر او محمد طاهر را عهد ولواء داد، بولايت عجم فرستاد، ودر عهد او حسن [1] زيد علوى بطبرستان خروج كرد، معتز [2] را از حبس بيرون آوردند ومستعين را خلع كردند، ومدت خلافت او سه سال ونه ماه بود. ولادت او در سنه عشرين ومائتين بود، واو را از بغداد بعد از خلع روان كردند پس از نه ماه برحمت حق پيوست، وبروايت ديگر غرق شد. والله اعلم الغيب والشهادة.

المعتز باللّه

ابو عبد الله محمد بن متوكل، وبروايتى ديگر نام او زبير بود، ولادت او در سنه اثنتين وثلاثين ومائتين بود، مادر او روميه بود فتحه [3] نام، بيعت او در ششم ماه محرم سنه اثنتين وخمسين ومائتين بود، وپيش ازو خليفه جوانتر ازو بخلافت ننشسته بود. چون از خلافت او سه سال بگذشت، اتراك با او تمرد آغاز كردند، ومراسلات بسيار در ميان آمد، ايشان عاقبت او را خلع كردند وبعد از خلع بيستم روز شهادة يافت، مدت خلافت او چهار سال وشش ماه بود، وبروايتى سه سال وشش ماه وبيست روز بود.

ابو عبد الله محمد بن الواثق. چون معتز را خلع كردند، اتراك او را از بغداد به سرمن رأى بردند، تا با او بيعت كنند، او امتناع كرد وگفت:

شما فرمان مرا امتثال نمائيد، قبول كردند در رجب سنه خمس وخمسين ومائتين او را بيعت كردند، واو رحمه الله زهد وطاعت وورع پيشه گرفت گفت عيبى باشد كه از بنى اميه خليفه باشد، چون عمر عبد العزيز بزهد وورع واز بنى العباس مثل آن نبود. عدل كامل آغاز كرد، خواست: تا هر چه در دست اتراك است از اموال مسلمانان، وآنچه خلفاء بظلم قبض كرده بودند بازستاند وبه خصمان تسليم كند، اتراك بر وى خروج كردند، وميان ايشان قتال قايم شد، در حرب او را جراحات بسيار شد او را بگرفتند وخلع كردند واز آن جراحات برحمت حق پيوست. ولادت او در سنه ثمان عشر ومائتين بود

[1] اصل: حسين

[2] اصل: معتزله را از

[3] كذا: اسل وپ. مسعودى وسيوطى: فيتحه.

مجمل والكامل: قبيحه.