الخامس عبد الملك مروان

كنيت او ابو الوليد بود، وخصمان او، او را ابو الذباب گفتندى، بسبب آنكه بوى دهان داشتى، مگس بسيار جهت آن بوى، بر وى جمع آمدى وولادت او در سنه ست وعشرين بود، واو مردى عاقل ودانا وشجاع بود، اما بخيل بود، او را بدين سبب رشح الحجر [1] گفتندى، واو را بر معامله ديوان مدينه عامل كرده بودند، ومروان او را بر معاملت حجر [2] فرمان گردانيده بود، پس از آن در سنه خمس وستين او را ولى [3] عهد كرد در شام، وبسبب خروج عبد الله زبير، در عهد عبد الملك فتنه در ميان خلق افتاد، وعبد الملك لشكر از شام بعراق آورد، ومصعب زبير را بكشت در سنه سبعين، وحجاج را به جنگ عبد الله زبير فرستاد، تا عبد الله زبير را بكشت، وكعبه را خراب كرد وولايت عراق وخراسان حجاج را داد، ومهلب بن ابى صفره [4] را خراسان داد، وپسر خود مسلم عبد الملك را بروم فرستاد، تا قلاع وحصون بسيار فتح كرد، ودر پاى قسطنطنيه بنشست، ودر حدود مغرب فتوح بسيار كرد ودر عهد او فتوح بسيار شد، ومدت ولايت او از اول عهد بيست سال بود بعد از قتل عبد الله زبير، سيزده سال وهژده روز بود. فرزندان او: وليد وسليمان وهشام ومسلمه وابو بكر بودند.

السادس وليد بن عبد الملك

وليد بن عبد الملك، كنيت او ابو العباس بود، واو مردى بود فحش گوى وپليد چشم، خبيث فعل، ودر عهد او قتيبه بن مسلم به ما وراء النهر رفت وفرغانه فتح كرد، وبا ترك طرخان تركستان [5] مصاف كرد، وطرخان را بكشت وبه خوارزم باز رفت، واز غنايم آن فتوح، صد هزار برده كودك از غلام وكنيزك، بدست اهل اسلام افتاد، وحجاج در آخر ايام وليد بمرد بعلت ميل [6] وبى خوابى. چون حجاج سعد بن مسيب را كه از كبار

[1] كذا: ولى الكامل وسيوطى: رشح الحجاره

[2] كذا، در (پ) خوانده نمى شود

[3] اصل: والى.

[4] اصل: مهذب بن ابى صعوه، از الكامل وغيره اصلاح شد.

[5] كذا في الاصل. ولى در الكامل نيزك طرخان آمده، كه از مرزبانان بادغيس وسواحل آمويه بود.

[6] پ: سل، ميل بمعنى جور وظلم است، مال:

اى جار وظلم (المنجد) .