نظم

آنم كه هست فخر ز عدلم زمانه را ... آنم كه هست جور ز بذلم خزانه را

انگشت دست خويش بدندان كند عدو ... چون بر زه كمان نهم انگشتوانه را

چون جست خانه خانه كميتم [1] ميان صف ... دشمن ز كوى باز ندانست خانه را

بهرامشه بكينه [2] من چون كمان كشيد ... كندم به نيزه از كمر او كنانه [3] را

پشتى خصم گرچه همه راى ورانه بود ... كردم بگرز خورد سر راى ورانه را [4]

كين توختن [5] بتيغ در آموختم كنون ... شاهان روزگار وملوك زمانه را

اى مطرب بديع چو فارغ شدى [6] ز جنگ ... بر گوى قول را، وبزن اين ترانه را [7]

دولت چو بر كشيد نشايد [8] فرو گذاشت ... قول معنى ومى صاف مغانه را

عفى الله عنه وعنا. ثقات چنين روايت كرده اند: كه چون سلطان علاء الدين بر تخت فيروز كوه بنشست، هر دو برادرزاده خود را غياث الدين محمد سام ومعز الدين محمد سام [را كه] پسران سلطان شهاب الدين سام [بودند] بقلعه وجيرستان [9] محبوس فرمود، وظيفه ايشان معين كرد وبا سلطان سنجر طريق استبداد آغاز نهاد، ومكاوحت پيش گرفت، آنچه معهود ملوك غور بود، از جنس سلاح وتحف كه هر سال بخدمت درگاه سنجرى آمدى باز گرفت تا كار بدانجا رسيد، كه سلطان سنجر لشكر خراسان را جمع كرد وعزيمت بلاد غور مصمم گردانيد وسلطان علاء الدين لشكر غور را جمع كرد وپيش سنجر باز رفت، تا حدود قصبه ناب [10] ميان فيروز كوه وهرات، در صحن هريوالرود [آنجا آبى است] صحرائى است لطيف ووسيع، كه آنرا سه گوشه ناب [11] گويند، در ان موضع ميان هر دو لشكر مصاف شد وسلطان علاء الدين پيش از روز مصاف، به يك روز فرموده بود: تا زمينى كه پس پشت لشكر غور بود، تمام آب داده بودند ومنادى كرده (بود) كه پس پشت زمينها پر آب شده است، هر كه باز (پس) خواهد گريخت، در گل خواهد ماند، چون مصاف شد، وهر دو لشكر مقابل شدند، بر دست راست لشكر غور (بقدر) شش هزار سوار غز [12] وتركان وخلج بود تمام بگشتند وبه سلطان سنجر پيوستند وخدمت كردند وهزيمت بر لشكر غور افتاد، وجمله امراء

[1] پ: كمينم

[2] پ: زكينه

[3] مط: كندم بكينه از كمر او كنانه را

[4] راى لقب ملوك هند ورانه مونث آنست.

[5] پ: نوجين.

[6] مط: شدم ز جنگ

[7] مط: وميار آن ترانه را

[8] اصل:

نشانده فرو گذاشت.

[9] مط: وخيرستان

[10] در يك نسخه ماخذ مط: تاب. راورتى: ناب. پ:

ناب تا بميان ... (ر: 4)

[11] پ: سه كوشه تاب

[12] اصل: غز.