مركّب دو قسم است: يكى مركب حقيقى وديگرى اعتبارى. اول آن است كه مركب را وحدت حقيقيه حاصل شود سواى وحدتى كه به اعتبار مجرد هيئت اجتماعيه حاصل مى شود ... «1» (لمعات إلهيّة/ 97) ومركب اعتبارى آن است كه نه چنين باشد، مثل سرا وخانه. «2»
و هر يك از مركب حقيقي ومركب اعتبارى دو قسم است: مركب خارجى ومركب عقلى.
اوّل آن است كه اجزاى آن در خارج متمايز باشند، به اين معنى كه در ازاى هر جزئى هويت عليحده ووجود جداگانه باشد ...
مركّب عقلى آن است كه اجزاى آن در خارج متمايز نباشد.
مثال مركب حقيقي خارجي، ياقوت وانسان است به اعتبار اين كه مركبند از ماده وصورت.
(مثال) مركب اعتبارى خارجى، خانه وسرا است كه هر يك مركبند از ديوار وسقف وغير آنها.
مثال مركب اعتبارى عقلى لا شي ء است.
و مركب از ماهيت ووجود از اقسام مركب حقيقى عقلى است. «3» (نفس المصدر/ 98 و99) - المركّب الحقيقي.
-المركّبات.
(1506) المركّب الحقيقي
اگر واحد را بر كثيرين حمل نكنند: اگر قابل قسمت باشد، اگر بالفعل منقسم نباشد واحد بالاتصال بود واگر بالفعل منقسم باشد، اگر اجزاء او متمايز نباشد بتشخّص، مركب حقيقى باشد والّا واحد باشد باجتماع. «4» (درّة التاج 3/ 20) آن است كه مركب را وحدت حقيقيه حاصل شود سواى وحدتى كه به اعتبار مجرّد هيئت اجتماعيّه حاصل مى شود، بحيثيتى كه بگردد بسبب آن وحدت، حقيقت واحده اى بوحدت حقيقيه واقعيّه با قطع نظر از ملاحظه هيئت اجتماعيّه، كه از مجرد تركيب وانضمام حاصل مى شود. «5» (لمعات إلهيّة/ 97)