چروكيده شد، سخت و خشن شد، رنگ او دگرگون شد،- الشعَرُ: از فرط ترس يا سرما موى بدن او راست شد،- تِ الأرضُ:
زمين در اثر نيامدن باران خشك و چروكيده شد،- تِ السَّنَةُ: سال خشك و بى بركت شد.
إقْصَاصًا [قصّ] تِ الشاةُ: آبستنى گوسفند آشكار شد،- الموتَ فلانًا: مرگ به فلانى نزديك شد،- الأميرُ فلانًا من فلانٍ:
حاكم انتقام فلان را از فلانى گرفت و قصاص كرد،- الرَّجُلُ من نَفْسِهِ: امكان قصاص خواستن خود را بديگرى داد.
=أَقْصَى-
إقْصَاءً [قصو] فلانًا عنهُ: او را از فلانى دور كرد،- الشي ءَ: آن چيز را به منتهى اليه خود رسانيد.
=الأَقْصَى-
م قُصْوَى و قُصْيَا، ج اقَاصٍ [قصو] :
دورتر،- «الى اقْصَى حَدّ» : تا دورترين حد،- «مِن ادناهُ الى اقْصَاهُ» : از نزديك تا دور آن،- «الشرق الأقصى» : خاور دور،- م قَصْواء جمع قصو من الجمال: شترى كه گوشه بينى آن كمى بريده شده باشد.
=أَقْصَبَ-
إقْصَابًا [قصب] المكانُ: آنجاى نيزار شد.
=أَقْصَدَ-
إقْصَادًا [قصد] الشاعرُ: شاعر به توليد قصيده ها ادامه داد،- هُ: او را با نيزه زد،- السَّهْمُ: تير بر او انداخت و او را كشت،- تِ الحيَّةُ فلانًا: مار فلانى را گزيد و او را كشت.
=أَقْصَرَ-
إقْصَارًا [قصر] هُ: آن را كوتاه كرد.
=اين واژه ضد (اطَالَ) است، از درازاى آن گرفت،- الكلامَ: سخن را كوتاه گفت،- من الصّلاة: نماز را كوتاه كرد،- عن الأمرِ: آن امر را با توانائى كه بر آن داشت رها كرد.
=الأَقْصَر-
ج أَقَاصِر و أَقْصَرُون، م قُصْرَى ج قُصَر:
اسم تفضيل است،- م قَصْرَاء، ج قُصْر: آنكه مهره هاى گردنش خشك شده باشد.
=الأَقْصَف-
[قصف] : آنكه سست و ناتوان باشد، آنكه دندانهاى پيشين وى شكسته شده باشد.
=الأَقْصَم-
م قَصْمَاء، ج قُصْم [قصم] : آنكه دندانهاى پيشين وى شكسته شده باشد.
=الأُقْصُوصَة-
ج أَقَاصِيص [قصّ] : داستان، مترادف (القِصَّة) است.
=أَقَضَّ-
إقْضَاضًا [قضّ] الطعامُ أو المكانُ: غذا يا مكان داراى سنگريزه شد. اين واژه بمعناى (قَضّ) است،- المَضْجَعُ: بستر ناهموار و خشن شد،- اللّهُ مَضْجَعَهُ: خداوند آرامش و راحتى را از او بگيرد.
=الأَقَضّ-
[قضّ] : آنچه كه در آن سنگريزه يا بر آن گرد و خاك باشد.
=الإقْطَاعَةِ-
ج إقْطَاعَات [قطع] : زمينى كه به تيول به سربازان داده شود تا از غله ى آن امرار معاش كنند.
=الإقْطَاعِيّ-
[قطع] : آنكه زمينى در تصرّف دارد، آنكه نظام فئوداليسم را تأييد كند، آنكه منتسب به نظام سياسى و اجتماعى فئوداليسم باشد؛ «العَهدُ الإقْطاعِيّ» : روزگار و دوران حكومت اقطاعي يا ملوك الطوايفى؛ «المجتمعُ الإقْطاعِيّ» : جامعه ى اقطاعي يا مالكين بزرگ و فئودالها.
=الإقْطَاعِيَّة-
گونه اى از نظامهاى سياسى و اجتماعى بر مبناى نظام فئودالى يا مالكيت بزرگ، ملوك الطوايفى.
=أَقْطَرَ-
إقْطَارًا [قطر] الماءَ: آب را قطره قطره چكانيد،- الشي ءُ: هنگام تقطير آن چيز رسيد،- النبْتُ: گياه شروع به خشكيدن كرد،- الإبِلَ: شتران را نزديك بهم و پشت سر هم در آورد،- هُ: آنرا از دو طرف بر زمين افكند.
=أَقْطَعَ-
إقْطَاعًا [قطع] فلانًا: او را از نهرى گذرانيد،- تِ الدّجاجَةُ: مرغ از تخم افتاد،- ماءُ البِئرِ: آب چاه فرو رفت،- هُ الشي ءُ: از آن چيز روى گردان شد،- القومُ: باران از آن قوم بريده شد،- تِ السماءُ بِموضِعِ كَذَا: در آن جاى باران بند آمد،- عن اهْلِهِ: از خانواده ى خود دور شد و بريد،- الرّجُلُ: دليل و برهان آن مرد بريده شد و خاموش ماند،- هُ بِالحُجَّةِ:
با دليل و برهان او را رام و خاموش كرد،- هُ الحَطَبَ: به او اجازه داد تا هيزم بشكند،- الأميرُ الجَنْدَ البَلَدَ: امير غله ى آن شهر را به سربازان داد تا از آن روزى خورند.
=الأَقْطَع-
م قَطْعَاء، ج قُطْع و قُطْعَان [قطع] : مرد دست بريده، كر.
=أَقْطَفَ-
إقْطَافًا [قطف] الكرمُ: هنگام چيدن انگور رسيد.
=أَقْعَى-
إقْعَاءً [قعي] أَنفُهُ: نوك بينى او بلند و خميده شد،- الكَلْبُ: سگ بر روى سرين خود نشست و دو پايش را بر زمين گسترد،- فرسَهُ: اسب خود را به عقب برگردانيد.
=الإِقْعَاد-
[قعد] : مص،- (طب) : بيمارى زمين گيرى كه در انسان پديد آيد.
=أَقْعَدَ-
إقْعَادًا [قعد] هُ عن الأمر: از آن كار او را بازداشت،- هُ: او را وادار به نشستن كرد، او را ايستاند، به او خدمت كرد؛ «اقَامَهُ و اقْعَدَهُ» : او را سرگردان و برانگيخته كرد،- بِ المَكَان: در آن مكان اقامت كرد،- البِئرَ: چاه را به اندازه نشستن كند و به آب نرسيد و آنرا رها كرد،- أَباهُ: پدرش را از فعاليت كسبى بازداشت و متكفّل زندگى او شد.
=أُقْعِدَ-
[قعد] : به بيمارى (قُعاد) : زمين گيرى دچار شد.
=أَقْعَرَ-
إقْعَارًا [قعر] البئرَ: چاه را گود كرد.
=الأَقْعَس-
م قَعْسَاء، ج قُعْس [قعس] : مرد سينه بر آمده و پشت فرو رفته، مرد توانا و بزرگوار؛ «بَعيرٌ اقْعَسُ» : شتر خميده كه سر و گردن و كمرش فرو رفته باشد؛ «فرسٌ اقْعَسُ» :
اسبى كه پشت آن نرم و هموار باشد؛ «عِزٌّ اقْعَسُ» : ارجمندى بلند و پايدار؛ «لَيلٌ اقْعَسُ» : شبى بلند و بى پايان.
=أَقْعَصَ-
إقْعَاصًا [قعص] هُ: در جاى خود او را كشت، او را از پاى در آورد.
=الأَقْعَن-
م قَعْنَاء، ج قُعْن و تصغيره قُعَيْن [قعن] :