اسم مرّه از (شَمَّ) است.
=شَمَخَ-
-شَمْخًا و شُمُوخًا الجبلُ: كوه بلند شد،- انْفَهُ و بِأَنْفِهِ: آن مرد تكبر كرد.
=شَمَّخَ-
تَشْمِيخًا أنْفَهُ و بأنْفِهِ: مترادف (شَمَخَ) است.
=الشَّمْخ-
شاخه ى درخت،- عِند العَامَّة: و در زبان متداول بر درخت كوچك اطلاق مى شود.
=شَمَرَ-
-شَمْرًا: با تبختر خراميد يا با شتاب رفت،- النَّخلَ: خرماى نخل را فراهم كرد،- تْ نَفْسُهُ مِن الشَّي ءِ: از آن چيز بيزار شد اين تعبير در زبان متداول رايج است.
=شَمَّرَ-
تَشْمِيرًا: با شتاب رفت،- هُ: او را وادار به شتاب كرد،- في الأَمْرِ: در آن كار سبكى كرد،- للأَمرِ: براى آن كار آماده شد،- تِ الحَربُ عَن سَاقيهَا: جنگ سخت در گرفت،- عن سَاعدِهِ: كوشيد و جد و جهد كرد؛ «شَمَّرَ عن سَاعِدِ الجِدّ» : دست همّت بر كمر زد و كوشيد،- الى الْمَكَانِ: قصد آن مكان را كرد،- السَّفينةَ او الصَّقْرَ: كشتى يا باز را رها كرد و فرستاد،- الشي ءَ: آن چيز را فراهم آورد،- الثَوبَ عَنْ سَاقَيْهِ: دامن جامه را از ساق پاى بالا برد.
=الشِّمْر-
مرد كارآزموده و باتجربه، مرد دانا و بينا در كارها، بخشنده.
=الشُّمْرَة-
(ن) : مترادف (الشَّمَار) است.
=الشُّمْرُوخ-
ج شَمَاريخ [شمرخ] : خوشه ى خرما يا انگور كه بر آن غوره يا انگور باشد، شاخه ى تازه و نازكى كه بر روى شاخه ى بزرگ درآيد.
=شَمَسَ-
-شُمُوسًا و شِمَاسًا: امتناع كرد و روي گردان شد،- لهُ: دشمنى خود را بروي آشكار كرد،- الفَرَسُ: اسب آرامش نداشت و به كسى امكان نداد كه بر آن سوار شود يا زين كند،- فلانًا عِندَ النّاسِ:
بر فلانى نزد مردم تهمت زد. اين تعبير در زبان متداول رايج است،-- شَمْسًا اليومُ:
روز آفتابي و خورشيد در آن نمايان شد.
=شَمِسَ-
-شَمَسًا اليومُ: روز آفتابى شد،- لي: دشمنى خود را بر من آشكار كرد.
=شَمَّسَ-
تَشْمِيسًا الشي ءَ: آن چيز را در آفتاب گسترانيد،- الكافِرُ: كافر آفتاب را پرستيد،- فلانٌ: فلانى خدمتگزار كليسا شد،- هُ:
او را متنفر كرد.
=الشَّمْس-
ج شُمُوس (فك) : خورشيد اين كره گازى درجه گرماى سطحى آن به 6000 و گرماى داخلى آن به چند مليون مى رسد.
=قطر كره خورشيد 109 برابر قطر زمين است،- عند الصوفيّة: در اصطلاح صوفيان بمعناى نور الهى خداوند متعال است،- من الأَيام:
روز آفتابي؛ «بَسَطَ الشي ءَ في الشَّمْسِ» : آن چيز را در معرض نور و گرماى خورشيد قرار داد؛ «دَخَلَتِ الشمْسُ الى البَيْتِ» : نور خورشيد به درون خانه درآمد.
=الشَّمِس-
مِن الأَيَّام: روز آفتابى كه در آن ابرى نباشد.
=الشَّمْسَة-
ج شَمَسَات: دستگيره ى درب كه بگونه ى خورشيد از مس يا آهن سازند و با آن در را بسته يا باز كنند. اين واژه در زبان متداول رايج است.
=الشَّمْسِيَّة-
چتر دستى كه براى جلوگيرى از گرماى آفتاب يا باران از آن استفاده كنند.
=فصيح اين واژه (ظُلَّة) يا (مِظَلَّة) است،- (مو) : سوراخى است روي جعبه ى عود يا كاسه ى كمانچه.
=الشَّمْشَمَة-
مبالغه و زياده روى در بوئيدن است. اين واژه در زبان متداول رايج است.
=شَمَطَ-
-شَمْطًا الشجرُ: برگ درخت بخش شد،- الشي ءَ: آن چيز را آميخت،- الشي ءَ عِندَ الْعَامَّة: آن چيز را ربود. اين تعبير در زبان متداول رايج است.
=شَمِطَ-
-شَمَطًا: موى سر او سياه و سفيد شد.
=شَمَّطَ-
تَشْمِيطًا هُ بهِ: آن را با چيزى آميخت.
=الشَّمْطَاء-
ج شُمْط: زنى كه موى سر او سياه و سفيد است. اين واژه مؤنث (الأَشْمَط) است.
=الشَّمَطَات-
في الرأس: موهاى سفيدى كه بر سر رويد.
=شَمَّعَ-
تَشْمِيعًا الشي ءَ: آن چيز را در موم گداخته فرو برد يا اينكه بر روى آن موم گداخته ريخت.
=الشَّمْع-
موم عسل يا پيه و جز آنها كه براى روشنائى از آنها استفاده كنند.
=الشَّمَع-
شمع، موم.
=الشَّمْعَة-
ج شَمَعَات: واحد (الشمْع) است، پايه ى عمودى باريكى است كه بر روى آن پل سازند.
=الشَّمَعَة-
ج- شَمَعَات: واحد (الشّمَع) است.
=الشَّمْعَدَان-
ج شَمَاعِد و شَمْعَدَانَات [شمع] :
شمعدان. كه بر روى آن شمع يا چراغ نصب كنند. اين واژه فارسى است و معادل عربى آن (المَنَارَة) است.
=شَمْعَلَ-
شَمْعَلَةً [شمعل] القومُ: آن قوم متفرق و پراكنده شدند.
=شَمَلَ-
-شُمُولًا تِ الريحُ: باد به سمت شمال وزيد،- بهِ: او را به سمت شمال برد،- شُمُولًا و شَمَلًا الشي ءَ: آن چيز را در معرض باد شمال گذاشت،-- شَمْلًا و شَمَلًا و شُمُولًا الأَمرُ القَوْمَ: آن امر شامل همه ى افراد آن قوم شد؛ «شَمَلَ الْقَومَ خَيْرًا او شَرًّا: خير يا شر شامل همه ى افراد آن قوم شد،- هُ بِعِنَايَتِه: به كار او اهتمام ورزيد، او را زير پوشش و عنايت خود قرار داد.
=شَمِلَ-
-شَمْلًا و شَمَلًا و شُمُولًا الأَمرُ القومَ: آن امر براى آن قوم عموميت پيدا كرد و شامل همه ى آنها شد.
=شَمَّلَ-
تَشْمِيلًا الرجُلُ: آن مرد به سمت شمال رفت، شتاب كرد،- هُ: آن چيز را در عبا يا ردا پيچيد.
=الشَّمْل-
مص، باد شمال، آنچه كه از چيزى پراكنده شده باشد؛ «جَمَعَ اللّهُ شَمْلَهُم» :
خداوند امور آنها را با هم وفق دهد، خداوند اتحاد و اتّفاق آنانرا برقرار سازد؛ «فَرَقَ اللّهُ شَمْلَهم» : خداوند آنها را متفرق و پراكنده كند.