آسمانى كه از خط عمودى جاى معينى و دو قطب شمالى و جنوبى مى گذرد. و هنگامى كه خورشيد بر اين خط شعاع افكند نيمه روز مى گردد؛ «خَطُّ المَسْرَى» (ا ع) :
خط جنگى مسير موشكها از زمان پرتاب تا رسيدن و خوردن به هدف است؛ «على خَطِّ مستقيم» : در يك جهت راست بدون كجى يا معوجى؛ «على طول الخَطّ» : تا پايان جهت و رسيدن به هدف؛ «الخُطُوط البَحْرِيَّة» :
راههاى دريائى؛ «الخُطُوطُ الجَوِّيّة» : راههاى هوائى؛ «الخُطُوطُ الأَمَامِيّة» : خطوط مقدم جبهه ى جنگ؛ «خُطُوطُ الكفِّ» : خطهاى كف دست.
ج خِطَط [خطّ] : زمين باير و دست نخورده كه براى اولين بار كسى بر آن دست يابد، آنچه از زمين كه شخص براى خود نقشه كشى كند.
=خَطَا-
-خَطْوًا [خطو] : ميان دو پاى خود را باز كرد و راه رفت،- خُطوَاتٍ وَاسِعَة: پيشرفتهاى بسيار كرد، در كار خود بسيار پيشرفت كرد.
=خَطَّى-
تَخْطِيَةً الرجُلَ: آن مرد را وادار به خطا و اشتباه كرد.
=الخَطَاء-
[خطأ] : خَطا. اين واژه ضدّ (الصواب) است، گناه، جرم. و گفته اند كه بر غير عمد اطلاق مى شود.
=الخَطَّاء-
[خطأ] : آنكه بسيار خطا و گناه كند.
=الخِطَاب-
آنچه كه با ديگرى سخن گويند و ديگرى پاسخ دهد؛ «فَصْلُ الخِطَابِ» :
عبارتِ (أمّا بَعْدُ) است كه سخنران پس از حمد و ستايش خدا گويد، خطابِ جدا كننده ميان حق و باطل است، حُكمِ با دليل و مدرك است يا با سوگند، فصاحت؛ «خِطَابُ الترحِيب» : سخنى است كه بهنگام پذيرائى از ميهمانان بعنوان خوش آمد گوئى ايراد مى شود؛ «خِطابُ العَرْشِ» : سخنان پادشاه بهنگام بازگشائى پارلمان يا مجلس.
=الخَطَّاب-
آنكه بسيار خطاب كند، آنكه در خطبه و سخنرانى تصرف كند.
=الخَطَّابَة-
بسيار خطاب كننده. اين واژه كاربرد مذكر و مؤنث دارد، زنى كه در ايراد خطبة تصرف كند.
=الخَطَّار-
اسم مبالغه است در (الخَاطِر) ، طعنه زن با نيزه، نيزه، عطار، روغنى است آميخته با عطر.
=الخَطَّاط-
[خطّ] : آنكه در فن نوشتن خط مختص باشد، آنكه بسيار نويسد.
=الخُطَّاف-
دزد،- (ح) : نام پرنده ايست سياه رنگ از تيره ى سنونوها كه داراى دو بال دراز و دو پاى كوتاه است. نام ديگر (الخُطُّف) است،- ج خَطَاطِيف: آهنى است كه با آن چيز را كشانند يا ربايند؛ «خَطَاطِيفُ السِّباعِ» : چنگال جانوران درنده.
=الخَطَّاف-
اسم مبالغه است در (الخَاطِف) ، شيطان.
=الخِطَام-
ج خُطُم: آنچه را كه در بينى شتر براى كشانيدن آن قرار دهند، طنابى است كه بر گردن شتر نهند و سر آن را در بينى آن مهار كنند، زه كمان.
=خَطِئَ-
-خَطَأً [خطأ] : اشتباه كرد. اين واژه ضدّ (اصَاب) است،- في دِينِهِ: در دين خود چه از روى عمد و يا غير عمد راه خطا رفت،- خِطْأً و خِطْأةً: گناه كرد.
=خَطَّأَ-
تَخْطِيئًا و تَخْطِئَةً [خطأ] هُ: به او (اخْطَأْتَ) يعنى خطا كردى گفت، وى را به گناه نسبت داد.
=الخَطْء-
[خطأ] : خطاست و ضدّ آن (الصّواب) است، گناه كه معمولًا غير عمدى باشد.
=الخِطْء-
گناه.
=الخَطَأ-
مترادف (الخَطْء) است؛ «من الخَطَاءِ آن» : صحيح نيست كه ... ؛ «اصلاحُ الخَطَاءِ» : غلط گيرى و تصحيح؛ «الخَطَأَ المَطْبَعِيّ» : اشتباه چاپى.
=خَطَبَ-
-خُطْبَةً و خَطْبًا و خَطَابَةً: سخنرانى كرد، براى شنوندگان خطبه خواند؛ «خطبَ القومَ و فِى القَومِ» : براى آن قوم سخنرانى كرد،- خَطْبًا و خِطْبَةً و خِطِّيبَى الفَتَاةَ:
آن دختر را نامزد خود كرد، از او خواست تا با وى ازدواج كند؛ «خَطَبَ وِدَّهُ» : با او دوستى كرد، به وى نزديك شد.
=خَطُبَ-
-خَطَابَةً: سخنران شد.
=الخَطْب-
ج خُطُوب: حالت، هر امر كوچك و يا بزرگى و اغلب بر كارهاى ناپسنديده اطلاق مى شود.
=الخِطْب-
ج أَخْطَاب: مردى كه زنى را نامزد خود كند، زن خطبه خوانده يا نامزد.
=الخُطْبَة-
خطابه، سخنراني، خِطاب؛ «خُطْبَةُ الكِتابِ» : مقدمه ى كتاب؛ «خُطْبَة الافْتِتَاح» : سخنرانى افتتاحيه بهنگام باز شدن دوره يا مدرسه يا جشن و مانند آنها.
=الخِطْبَة-
مص، تقاضاى ازدواج از زن، زن عقد شده، آنچه كه درخواست كننده ى ازدواج قبلًا به زن خطبه شده تقديم نمايد.
=الخُطَّة-
ج خُطَط [خطّ] : امر يا كار؛ «فى رَأسِهِ خُطَّةٌ» : تصميم به كارى گرفته است، امر مشكلى كه بدان راه نيابند، قصد، تصميم، برنامه، راه و روش؛ «خطَّة العَمَل» : برنامه ى كار؛ طِبْقًا لِخُطَّةٍ مَرسُومَةٍ»: مطابق برنامه اى كه قبلًا تهيه شده است، جهل، خوى، خصلت.
=الخِطَّة-
ج خِطَط [خطّ] : مترادف (الخِطّ) است، قصد، تصميم، برنامه، راه و روش.
=خَطَرَ-
-خُطُورًا الأمرُ لهُ: آن امر به انديشه ى وى خطور كرد،- الأَمْرُ بِبَالهِ و على و في بَالهِ:
آن چيز را پس از فراموشى بياد آورد،-- خَطَرانًا و خَطِيرًا تِ الحَوَادِثُ: پيشامدها حادث شد،- في مِشْيَتِهِ: در حاليكه دستهاى خود را بالا و پائين مى برد راه رفت،- بيده:
دستهاى خود را بهنگام راه رفتن به جلو و عقب برد،- بِسَيْفِهِ أو رُمحِهِ: شمشير يا نيزه ى خود را با تكبر تكان داد،- الرمحُ: نيزه تكان خورد،- خَطْرًا و خَطَرانًا و خَطِيرًا الجملُ بِذَنَبِهِ: شتر دم خود را پياپى بالا برد و بر ران خود فرود آورد.