بيهوده گفت.
إهْرَارًا [هرّ] الكلبَ: سگ را راند و دور كرد،- بِالغَنَمِ: گوسفندان را به آب فرا خواند.
=الإهْرَاق-
[هرق] : ريختن؛ «اهراقُ الدّماءِ» :
خون ريختن.
=أَهْرَأَ-
إهْرَاءً [هرأ] الكلامَ و في الكلامِ: سخن بسيار و نادرست گفت،- هُ البَرْدُ: سرما بر او سخت شد به اندازه اى كه نزديك بود ويرا بكشد يا او را كشت،- فلانُ فلانًا:
فلانى فلان را كشت،- اللحمَ: گوشت را خوب پخت.
=أَهْرَبَ-
إهْرَابًا [هرب] الرجُلُ: با ترس و لرز يا بدون ترس كوشيد و فرار كرد، از آن سرزمين دور شد، تمام وقت خود را صرف آن كار كرد،- فلانٌ فلانًا: او را ناگزير به گريختن كرد،- تِ الرّيحُ: باد خاك از زمين پراكند.
=أَهْرَتَ-
إهْرَاتًا [هرت] اللحمَ: گوشت را بسيار و خوب پخت.
=الأَهْرَت-
[هرت] : آنكه دهان فراخ دارد.
=الأَهْرَد-
[هرد] : «رجُلٌ أَهْرَدُ الشدقِ» : مرد فراخ دهان.
=الأَهْرَس-
[هرس] : سخت و سنگين،- (ح) : شير شكار شكن و پرخور.
=أَهْرَعَ-
إهْرَاعًا [هرع] الرجُلُ: آن مرد شتاب كرد،- القَومُ رِمَاحَهُم: آن قوم نيزه هاى خود را راست و استوار كردند.
=أُهْرِعَ-
[هرع] الرجُلُ: آن مرد كم خرد شد، با عجله شتابان شد؛ «اقبل الشَّيْخُ يُهرَعُ» : آن پيرمرد با سرگردانى مى شتابيد، از فرط خشم يا ناتوانى يا ترس يا سرما به لرزه افتاده بود.
=أَهْرَفَ-
اهْرَافًا [هرف] تِ النخلةُ: درخت نخل خرماى خود را زود رسانيد،- الرَّجُلُ:
دارائى و ثروت آن مرد افزون گرديد.
=أَهْرَقَ-
إهْرَاقًا [هرق] الماءَ: آب را ريخت.
=أَهْرَمَ-
إهْرَامًا [هرم] هُ الدهرُ: روزگار او را پير كرد، او را ناتوان كرد.
=اهْرَوْرَقَ-
اهْريرَاقًا [هرق] الدمعُ و المطُر: اشك و باران روان شدند.
=أَهْزَأَ-
إهْزَاءً [هزأ] : به سختى سرما درآمد،- ابِلَهُ: شتران خود را سرما داد و كشت،- تْ بهِ دَابَّتُهُ: ستور او با شتاب وى را برد.
=أَهْزَجَ-
إهْزَاجًا [هزج] الشاعرُ: شاعر در بحر هَزَج شعر گفت همچنانكه گويند «ارْمَلَ وَ ارْجَزَ» : يعنى با رَمَل و رَجَز شعر گفت.
=الأَهْزَع-
[هزع] : آخرين تير كه در تيردان باشد چه خوب يا چه بد.
=أَهْزَقَ-
إهْزَاقًا [هزق] في الضحك: بسيار خنديد.
=أَهْزَلَ-
إهْزَالًا [هزل] فلانًا: فلانى را ناتوان كرد (لغتى است در هَزَلَهُ) ، او را شوخ يافت،- القَومُ: دارائى آن قوم كم شد، مال و دام خود را از تنگى و سختى بستند.
=الأُهْزُوجَةِ-
ج أَهَازِيج [هزج] : آهنگهاى گوناگون مانند ترانه، آواز، سرود.
=أَهْشَلَ-
إِهْشَالًا [هشل] الرجُلُ: ستور يا شتران غصبى را برگردانيد.
=أَهْضَبَ-
إهْضَابًا [هضب] القومُ: آن قوم بر روى تپه ها و زمينهاى بلند و قله هاى كوه درآمدند.
=أَهْضَلَ-
إهْضَالًا [هضل] تِ السماءُ: آسمان باران فرو ريخت،- تِ الدَّلْوُ: دلو بر بدنه ى چاه خورد و آب از آن ريخت.
=الأَهْضَم-
م هَضْمَاء، ج هُضْم [هضم] : آنكه ثنايا (دندانهاى پيشين) وى درشت باشد، آنكه شكم وى لاغر و كمر و پهلوى او نيكو و خوش اندام باشد؛ «اهْضَمُ الكَشْحَينِ» : كمر باريك و فرورفته شكم.
=الأَهْضُوبَة-
ج أَهَاضِيب [هضب] من المطر:
يكبار باران درشت.
=الأَهْفَاء-
[هفو] : مردمان احمق.
=أَهَلَ-
-أَهْلًا و أُهُولًا الرجلُ: آن مرد ازدواج كرد،- امْرَأةً: زنى را به همسرى خود برگزيد.
=أَهِلَ-
-أَهَلًا بهِ: با او همدم شد و انس گرفت.
=أُهِلَ-
المكانُ أو البلدُ: آن مكان با مردم خود آباد شد.
=أَهَّلَ-
تَأْهِيلًا بهِ: به او عبارت «اهْلًا وَ سَهْلًا» : خوش آمديد گفت،- هُ لِلأَمر: او را براى آن كار شايسته گردانيد، وى را شايسته ى آن كار يافت.
=أَهَلَّ-
إهْلَالًا [هلّ] اللّهُ السحابَ: خداوند ابر را به باريدن واداشت،- الهِلَالُ: هلال در آمد و نمايان شد،- الشّهرُ: هلال ماه در آمد و آشكار شد،- القَومُ الْهِلالَ: آن قوم بهنگام ديدن هلال صداى خود را بلند كردند،- الشَّهْرَ: هَلال ماه را ديد،- الرَّجُلُ: آن مرد به هلال نگاه كرد،- الصَّبِيُّ: كودك بلند گريست،- المُلَبِّي: لبيك گو صداى خود را با لَبَّيك بلند كرد،- فلانٌ بِذِكْرِ اللّهِ: با صداى بلند نام خدا را بر زبان جارى كرد؛ «اهَلَّ بِالتَّسْمِيَةِ على الذَّبِيحَةِ» : هنگام ذبح قربانى بِسم اللّه گفت،- السيفُ بِفُلانٍ:
فلانى را با شمشير كُشت،- العَطْشَانُ: تشنه زبان خود را در دهان چرخانيد تا آب دهانش گرد آيد.
=أُهِلَّ-
[هلّ] الهلالُ: هلال نمايان و ديده شد،- الشَّهْرُ: هلال ماه درآمد.
=الأَهْل-
ج أَهْلُون و أَهَالٍ و آهَال و أَهْلَات و أَهَلَات:
فاميل و خويشاوندان؛ «اهْلُ الرَّجُلِ» : همسر مرد؛ «اهلُ البيت» : افراد ساكن در خانه؛ «اهلُ الأَمرِ» : اولياء امر؛ «اهلُ الْخِبْرة» :
كارشناسان، متخصصين، آزمودگان؛ «اهلُ الوِجَاهةِ» : بزرگان و صاحب نظران؛ «اهْلُ الْمَذْهَبِ» : همكيشان؛ «اهْلُ الوبَر» :
چادر نشينان؛ «اهْلُ المَدَر اوِ الحَضَر» :
شهرنشينان؛ «اهْلٌ لِكذا» : شايسته ى آن چيز است.
=أَهْلًا-
و سَهْلًا نصب اين دو تعبير بنا بر مفعوليت است و در خوش آمد گوئى بكار مى رود و تقدير آن چنين است:
«صَادَقْتَ اهْلًا لا غُرَبَاء و وَطِئْتَ سَهْلًا لَا وَعْرًا» و نيز