-دَفْعًا و دَفاعًا و مَدْفَعًا هُ: او را از خود راند و دور كرد،- القَولَ: سخن را بدليلى برگردانيد و باطل كرد،- عنهُ الأَذَى: گزند و آسيب را از وى دور كرد،- عنِ الْمَوضِع: از آن مكان رفت،- اليه: بپايان آن رسيد؛ «طَريقٌ يدفع الى مكانِ كذا» راهى كه به آن منتهى ميگردد،- الى كذا: او را بناچار به چيزى وادار كرد،- اليهِ الشي ءَ: آن چيز را به او تأديه كرد يا پرداخت.
=الدَّفْع-
مص پرداخت پول بعنوان بهاى خريد يا جز آن.
=الدُّفْعَة-
ج دُفَع و دُفُعات: يكبار باريدن، آنچه كه از مشك يا ظرف يكبار ريخته شود.
=الدَّفْعَة-
اسم مرّه از (دَفَعَ) است، قسط يا سهم كه با پول پرداخت شود.
=دَفَّفَ-
تَدْفِيفًا [دفّ] : شتابيد،- الرجلُ: آن مرد دَف نواخت،- الجَريح: بر آن زخمى تاخت و او را كشت.
=دَفَقَ-
-دَفْقًا الماءَ: آب را سخت ريخت،- الكُوزَ: آنچه را كه در كوزه بود ريخت،- اللّهُ روحَهُ: خداوند او را مرگ داد،- دَفْقًا و دُفُوقًا الماءُ: آب ريخته شد،- النَّهْرُ: رودخانه پر از آب شد و از دو طرف آن آب روان گرديد،- الرجُلُ: اين تعبير در زبان متداول به معناى آن مرد قي و استفراغ كرد مى باشد.
=دَفَّقَ-
تَدْفِيقًا: مبالغه ى (دَفَقَ) است.
=الدُّفْقَة-
يكبار؛ «جاؤوا دُفْقَةً» : آنها يكباره آمدند.
=الدِّفْل-
قطران، قير يا زفت،- (ن) : نام گياه (الدِّفَلَى) است.
=الدِّفْلَى-
(ن) : درختى است داراى شكوفه هاى سرخ رنگ مانند گل سرخ و بار آن بسان (الخرنوب) است. اين درخت از رسته ى دِفْلِيّات است.
=دَفَنَ-
-دَفْنًا الميتَ: مرده را بخاك سپرد،- الحَدِيثَ: سخن را كتمان كرد و نگفت.
=الدَّفْن-
مص،- ج أَدْفان: آنچه كه زير خاك شده باشد،- ج ادْفان و دُفُن: زمين فرو رفته و دفن شده.
=الدِّفْن-
«داءٌ دِفْنٌ» : بيمارى درونى و پنهانى كه آشكار و باعث تباهى شود.
=الدَّفِن-
«داءٌ دَفِنٌ» : مترادف (دِفْن) است.
=الدَّفُوع-
آنچه كه بسيار دفع شود،- من الدوابِّ: ستورى كه بسيار پاى بر زمين كوبيد.
=الدَّفُوف-
[دفّ] من الطير: پرنده اى كه براى فرود آمدن به زمين نزديك مى شود.
=الدَّفِي ء-
[دفأ] : مترادف (الدَّفِئ) است.
=الدَّفِيئَة-
[دفأ] : گلخانه اى كه براى نگهدارى گلها و بوته ها در زمستان از شيشه سازند.
=الدَّفِين-
ج دُفُن و دُفَنَاء و أَدْفَان: آنچه كه بطور پنهانى دفن شده باشد؛ «امْرأةٌ دفين» ج دَفْنَى:
زنى كه پشت پرده يا با حجاب باشد؛ «رَكِيَّةٌ دَفِينٌ» : چاهى كه روى آن پوشيده باشد؛ «داءٌ دَفينٌ» : بيمارى درونى و پنهانى كه آشكار شود و تباهى به بار آورد؛ «الرُّزّ الدَّفِين» : برنج كه با گوشت پخته شود.
=الدَّفِينَة-
ج دَفَائِن: آنچه كه زير خاك و در زمين نهفته شده باشد، گنج.
=دَقَّ-
-دِقَّةً [دقّ] : باريك و نازك شد. اين واژه ضدّ (غَلُظَ) است، كوچك شد، چشم پوشى كرد،-- دَقًّا القلبُ: قلب طپيد،- الشي ءَ: آن چيز را شكست،- الشي ءَ على الشّي ءِ او بِالشَي ءِ:
چيزى را بر روى چيزى زد يا كوبيد،- البابَ: درب را كوبيد،- الجرسَ: زنگ زد،- جَرسَ الخَطَر:
زنگ خطر را نواخت و اخطار كرد،- تِ السّاعةُ: ساعت زنگ زد و اعلان وقت كرد.
=الدّقّ-
مص، «دَقُّ السُّكَّر» : ريزه هاى قند يا شكر؛ «دَقُّ الفَحم» : خاكه زغال.
=الدِّقّ-
نرم، باريك؛ «حُمَّى الدقّ» (طب) :
تب دق، تب لازم.
=الدُّقَاق-
[دق] : آرد، باريك، ريز، خاك نرم كه باد آنرا از روى زمين برانگيزد، خُرده ريز هر چيزى؛ «دُقَاقُ العيدانِ» :
چوبهاى شكسته؛ «دُقَاقُ الأَرُزِّ» : خرده برنج يا برنج نيم دانه.
=الدَّقَّاق-
[دق] : آرد فروش، كوبنده ى پارچه ها و جلادهنده ى آنها.
=الدُّقَاقَة-
[دق] : خاك نرم كه باد آنرا از زمين برانگيخته باشد.
=الدَّقَّاقَة-
[دق] : ابزارى كه با آن چيزى را كوبند؛ «سَاعةٌ دَقَّاقَة» : ساعت شماته دار كه وقت را آگهى كند.
=الدُّقَّةُ-
[دق] : خاك نرم، نمك، ادويه ى خوشبو كننده ى غذا.
=الدَّقَّة-
ج دَقَّات: يك بار كوبيدن؛ «دَقَّاتُ القَلْبِ» : ضربان قلب، طپش قلب.
=الدِّقَّة-
[دقّ] : مص چگونگى كوبيدن، نرم.
ضد (الغِلَظ) است، خُرد. ضد (العِظَم) است، غامض بودن؛ «دِقَّةُ المَعَاني» : معانى غامض و پنهان، ضبط و استحكام؛ «بِدِقَّة» : با دقت، با توجه، با اهتمام.
=دَقْدَسَ-
دَقْدَسَةً [دقدس] عليهِ: بسيار جوياى او شد. اين تعبير در زبان روز متداول است.
=دَقْدَقَ-
دَقْدَقَةً [دقدق] : الشي ءَ: آن چيز را بسيار كوبيد،- الناسُ: آن مردم از جائى به جاى ديگر رفتند،- تِ الدوابُّ: صداى سم ستوران شنيده شد.
=دَقَرَ-
-دَقْرًا فلانًا: او را كدرو خشمگين كرد. اين تعبير در زبان روز متداول است،- هُ: او را كمى لمس كرد يا بر آن دست ماليد. اين تعبير نيز در زبان متداول رايج است.
=دَقَّرَ-
تَدْقيرًا البابَ: پشت درب را با چوب بى قفل بست تا بدون كليد باز شود و به آن (الدقرُّة) گويند. اين واژه در زبان متداول رايج است.
=الدُّقرُّة-
چوبى كه با آن درب را از داخل قفل كنند. اين واژه در زبان روز متداول است.