كرد.
ادمَالًا [دمل] الجرحُ: زخم بهبود يافت.
=أَدْمَنَ-
إِدْمَانًا [دمن] الشي ءَ: آن چيز را ادامه داد،- على الأَمْر: بر آن كار معتاد شد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.
=أَدْنَى-
إِدْنَاءً [دنو] : نزديك شد، زندگى او سخت بود،- هُ: او را بخود نزديك كرد،- السترَ: پرده را آويخت.
=ادَّنَى-
ادِّنَاءً [دنو] : نزديك شد.
=الأَدْنَى-
ج أَدان و أَدْنَوْن، م دُنْيا ج دُنىّ [دنو] :
اسم تفضيل از (الدّنِيّ) است بمعناى خوارتر، نزديكتر؛ «مِنْ أدناه الى اقصاه» : از نزديكتر تا دورتر، پائين، زير؛ الْمُوَقِّعُونَ ادناهُ»: امضا كنندگان زير؛ «ادْنى منِ حَبْل الوَرِيد» : از شاهرگ گردن نزديكتر است؛ «أَلْحَدُّ الأَدْنَى» : كمترين ميزان يا درجه چيزى، كمترين حد، كمترين مقدار؛ «الشرّق الأدنى» : كشورهاى خاور نزديك كه در منطقه شرقى درياى مديترانه است.
=أَدْنَأَ-
إِدْنَاءً [دنأ] : آن مرد مرتكب عيب و نقص شد.
=الأَدْنَأ-
م دَنْأَى، ج دُنْ ءٌ [دنأ] : آنكه قسمت زير گردنش به سينه چسبيده باشد.
=أَدْنَفَ-
إِدْنَافًا [دنف] المريضُ: بيمارى مريض سخت و مشرف به مرگ شد،- تِ الشمسُ: خورشيد به غروب نزديك و زرد رنگ شد،- هُ المرضُ: بيمارى بر او سخت شد،- الشي ءَ: آن چيز را نزديك كرد.
=الأَدْنَوْن-
[دنو] : نزديكترين افراد خانواده؛ «الأَقْرِباءُ الأَدْنَون» : خويشاوندان نزديك.
=الأَدْهَى-
[دهي] : تيز هوشتر و زيركتر، بدترين و سختترين بلاها.
=ادْهَامَّ-
ادْهِيمَامًا [دهم] : مرادف (ادهَمَّ) است.
=الأَدْهَس-
م دَهْسَاء، ج دُهْس [دهس] :
سرزمين نرم و هموار غير شنى.
=أَدْهَشَ-
إِدْهَاشًا [دهش] هُ: او را سرگردان كرد.
=أَدْهَقَ-
إِدْهَاقًا [دهق] الكأسَ: ظرف را پر كرد،- هُ: از او سبقت گرفت.
=أَدْهَمَ-
إِدْهَامًا [دهم] هُ: او را اندوهگين كرد.
=ادْهَمَّ-
ادْهِمَامًا [دهم] الفرسُ: اسب سياهگون شد.
=الأَدْهَم-
م دَهْمَاء، ج دُهْم [دهم] : سياه، از آثار باستانى، اثر جديد،- ج ادَاهِم: قيد و بند.
=أَدْهَنَ-
إِدْهَانًا [دهن] هُ: او را فريب داد و خلاف آنچه را كه در باطن دارد اظهار نمود،- عليه: آن را ابقا كرد؛ «ما ادْهَنْتَ إلّا على نَفْسِك» هر چه كه بود براى خود نگهداشتى.
=ادَّهَنَ-
ادِّهَانًا [دهن] : خود را با روغن چرب كرد.
=أَدْوَأَ-
إِدْوَاءً و إِدَاءً و إدْاءَةً [دوأ] : بيمار شد،- هُ: او را به بيمارى دچار كرد.
=الأَدِيب-
ج أُدَبَاء [أدب] : آنكه متخصص در زبان و ادبيات باشد، آنكه در فرهنگ و تمدن و آموزش تحصيلات عاليه داشته باشد، نويسنده.
=أُدِيمَ-
[دوم] بهِ: سرگيجه گرفت.
=الأَدِيم-
ج أَدَم و أُدُم و آدَام [أدم] : پوست دباغى شده، چرم؛ «اديمُ الصُّحى» : آغاز چاشت،- السمَاءِ: آنچه كه از آسمان آشكار شود،- الأرضِ: قشر زمين،- النهارِ:
تمامى روز؛ «ظَلَّ ادِيمَ النهارِ صائمًا» : تمام روز را روزه گرفت؛ «الخبزَ الأَدِيم» : نان كه با نانخورش آميخته شده باشد.
=إِذْ-
ظرف زمان براي ماضى است كه معمولا قبل از جمله مىيد. و گاهى جمله حذف مى شود و بجاى آن تنوين مى نشيند مانند «مَتَى جاءَكم الموتُ فَحِينئذٍ تعلمون» ، گاهى حرف (مُفَاجَأة) مى باشد مانند «بينما انا جَالِسٌ اذ جَاءَ زيدٌ» : من نشسته بودم كه ناگهان زيد آمد، و گاهى بمعناى لام تعليل مىيد مانند «ضَرَبْتُ ابنى اذْ أَسَاءَ» :
فرزندم را زدم براى اينكه بد كرده بود؛ «اذْ ذاك» : بمعناى (حينئذٍ) : آنگاه مى باشد؛ «اذْ إنَّ» مرادف (بما أنّ) : براى اينكه.
=إِذَا-
ظرف است براى مستقبل و متضمن معناى شرط است مانند: «إذا اجتهدتَ نجحتَ» : اگر كوشش كنى قبول و كامياب مى شوى، و گاهى حرف مفاجأة مىيد مانند «خَرجتُ فاذا أسَدٌ بالبابِ» : از خانه بيرون شدم ناگاه شيرى جلوى درب ايستاده بود؛ «إلّا اذَا» : بمعناى (مَا لَمْ) مى باشد.
=إِذًا-
حرف جواب و جزاء يا مكافَأة است.
گويند كه اين حرف هنگام نصب فعل مضارع با نون نوشته مى شود (إذَنْ) .
=الأَذَى-
[أذي] : زيان و آزار كم.
=أَذَابَ-
إِذَابةً [ذوب] السمنَ: روغن را ذوب كرد،- جُهْدَهُ: كوشش خود را از ميان برد.
=الأَذَاة-
[أذي] : زيان و يا آزارى كم و اندك.
=أَذَاد-
إِذَادَةً [ذود] هُ: او را در دفاع با دشمن يارى نمود.
=أَذَار-
[أذر] : به واژه (آذَار) رجوع شود.
=أذَاعَ-
إِذَاعَةً [ذيع] الخبرَ و بالخبرِ: آن خبر را پخش كرد،- السرَّ و بِالسِّرِّ: راز را آشكار كرد.
=الإذَاعَة-
[ذيع] : مص، پخش خبر يا آگهى يا موسيقى و غيره از راديو و تلويزيون؛ «اذاعةُ الأَخبارِ» : پخش خبر، راديو؛ «الإذاعة اللُبنانيَّة» : راديو لبنان؛ «دارُ الإذاعَة» : مركز پخش خبر و جز آن.
=أَذَاقَ-
إِذَاقَةً [ذوق] هُ الشي ءَ: آن چيز را به او چشانيد.
=أَذَالَ-
إِذَالَةً [ذيل] الثوبُ: آن جامه دامن دار شد،- الرّجلُ ثوبَهُ: آن مرد جامه خود را بصورت دامن درآورد، دامن جامه را دراز كرد،- تِ ألمرأةُ قناعَها: آن زن سر خود را با روسرى پوشانيد،- الدمعَ: اشك ريخت،- هُ: به او توهين كرد،- فرسَهُ او غلامَهُ: به اسب يا غلام خود نرسيد و به آنها توجهى نكرد از اينرو هر دو لاغر و ناتوان شدند.
=الأَذَان-
اعلام به امر است، بانگ نماز،